Podstawy i zasady w szkoleniu psów

Szkolenie to filozofia oparta na systemie. Trudność sprawia to, że każdy szkoleniowiec opierając się o ten system, musi wytworzyć w nim swój osobisty sposób pracy, dzięki czemu możemy mówić o swoistym „systemie w systemie”. To osobiste stosowanie zasad systemowych wynika z indywidualności jednostki, naszych charakterów, doświadczeń, nawyków i osobowości. Dlatego niemożliwym jest znalezienie jednego, skutecznego, spójnego dla wszystkich sposobu pracy z psem. Jednakże, na szczęście istnieją pewne stałe zasady na których można polegać, są one oparte o wiedzę naukową dotyczącą sposobów w jakich uczą się zwierzęta.

 

 

"Trening zwierząt jest prosty, ale nie jest łatwy" 

                                                   B. Bailey

 

 

 

Jaki powinien być skuteczny trening psa  ? :

- oparty na podstawach naukowych

- z wykorzystaniem warunkowania klasycznego i instrumentalnego

- powodujący aktywność a nie pasywność zwierzęcia

- zakładający szacunek do zwierząt

 

Co jest potrzebne do efektywnego treningu ? :

- wiedza na temat procesów nauki psów

- motywacja psa i człowieka

- komunikacja między psem a człowiekiem

- narzędzia które tą komunikację ułatwią

 

Jaka jest hierarchia potrzeb psa?

 

  1. Potrzeby fizjologiczne
  2. Bezpieczeństwo
  3. Przynależność do grupy

 

Co jest podstawową motywacją dla psa?

- jedzenie

- popęd łowiecki (łupowy)

- negatywne wzmocnienie

- frustracja

 

Co może być wtórną motywacją dla psa?

- emocje

- gra

- konkurencja

- popęd stada

- kontakt fizyczny

- ulubione ćwiczenia

- ruch

- węszenie

Itp.

 

Dlaczego w pracy z psem potrzebujemy źródła informacji (wzmacniacza uwarunkowanego) ?

- możemy dzięki niemu wydłużać czas do nagrody fizycznej (czas trwania ćwiczenia)

- możemy zwiększać odległość podczas ćwiczenia

- możemy oddzielić motywację od zachowania

- możemy stosować nagradzanie na zmianę (wzmacniacz warunkowy lub nagroda fizyczna)

 

Czym jest warunkowanie instrumentalne ?

- jest to uczenie asocjacyjne

- jest połączeniem między zachowaniem a wynikiem tzw. ABC (A-bodziec, B-zachowanie, C-wynik)

- jest to zachowanie w którym pies utrzymuje aktywność i jest ono skierowane na cel

 

 

Wzmocnienie w pracy z psem znaczy dla psa – ZRÓB TO

Kara w pracy z psem znaczy dla psa – NIE RÓB TEGO

 

 

Czynnik wzmacniający - to bardziej obiektywne określenie ,,nagrody". Termin określa każdy bodziec, który następuje po reakcji i zwiększa jej siłę.

Pozytywne wzmocnienie dla psa to pokarm, zabawka, nagroda socjalna itp. Jest to najpowszechniejsza i modna dzisiaj metoda szkolenia psów. Ale mimo że w tej metodzie stosuje się też zazwyczaj negatywne kary nazywane jest to nie wiedzieć czemu szkoleniem POZYTYWNYM. Używanie tych kar zamiennie do wzmocnień jasno udowadnia że coś takiego jak szkolenie pozytywne nie istnieje , no chyba że ktoś akceptuje każde niepowodzenie w szkoleniu swojego psa i mimo to w nieskończoność go nagradza :) Przy stosowaniu podczas wzmacniania pozytywnego kary negatywnej powodujemy frustrację u psa a ten stan z definicji wyklucza się z WYŁĄCZNIE POZYTYWNYM szkoleniem :)

Wzmocnienie negatywne – polega na wzmocnieniu zachowania przez usunięcie nieprzyjemnego, czyli awersyjnego, bodźca, np. wyłączenie wibracji na obroży elektronicznej gdy pies zareagował na przywołanie, zapinanie pasów przez kierowcę - negatywny dźwięk brzęczka ustaje.

Karanie pozytywne to zastosowanie negatywnej konsekwencji po zachowaniu. Np. użycie obroży elektronicznej gdy pies ruszył za zwierzyną. UWAGA : metodę tą możemy zastosować TYLKO I WYŁĄCZNIE gdy dane zachowanie zostało już psu WYTŁUMACZONE i pies je ZROZUMIAŁ ale mimo to w jakiś określonych okolicznościach go nie wykonuje - np. mimo wyćwiczonej komendy "do mnie" lub odwołania nie wraca gdy zobaczy uciekającą zdobycz !

Kara negatywna, to usunięcie pozytywnej konsekwencji która byłaby dostępna, gdyby poddany jej działaniu pies zachował się w inny sposób. W metodzie "jedzenie za szkolenie" jest to zakończenie treningu bez nagrody i powrót do niego po kilku - kilkunastu godzinach.

 

Metody nauczania psów to :

  1. Naprowadzanie
  2. Wyłapywanie
  3. Targetowanie
  4. Modeling
  5. Zarządzanie środowiskiem
  6. Naśladowanie
  7. Negatywne wzmocnienie

 

Sposoby komunikacji podczas szkolenia z psem to :

  1. Mowa ciała
  2. Sygnał dotykowy
  3. Sygnał sytuacyjny
  4. Sygnał dźwiękowy
  5. Kliker
  6. Komunikacja werbalna (najmniej  pożądana ale najchętniej niestety używana przez ludzi)

 

Pamiętajmy : w pracy z psem MNIEJ ZNACZY WIECEJ !!!

 

Zasady nauki psa:

- mowa ciała jest zauważana przez psa jako pierwsza w nauce i jest jej poświęcane najwięcej uwagi z jego strony

- jedno ćwiczenie ma być określane jedną komendą

- odstęp czasowy od 0,5 do 3 sekund łączy nagrodę w zachowaniem

- odstęp czasowy ponad 5 sekund rozdziela nagrodę od zachowania

 

Plan pracy z psem to podstawa rozpoczęcia treningu, dlatego musze wiedzieć :

  1. Co chcę aby pies robił ?
  2. Co jest motywacją dla psa ?
  3. Jaki będzie sposób tłumaczenia ćwiczenia psu ?
  4. Jakie będą poszczególne kroki ćwiczenia które chcę wykonać ?
  5. Co będzie sygnałem/komendą do tego ćwiczenia ?

 

Dodatkowy plan pracy z psem zawsze może się przydać więc powinienem wiedzieć też :

- co zrobić gdy pies wykona ćwiczenie ?

- co zrobić gdy pies nie wykona  ćwiczenia ?

- co zrobić gdy pies zaproponuje nam więcej niż planowaliśmy ?

 

 

Narzędzia stosowane w pracy z psem:

- kliker

- gest

- fokus

- target

- pozycje

- obieganie

 

Fokus oznacza skupienie psa np. na jego motywacji (jedzenie, zabawka)  ale i np. na ręce, oczach, targecie które wcześniej powiązałem z nagrodą (motywacją)

 

Budowa ćwiczenia:

  1. Etap tłumaczenia
  2. Etap utrwalania
  3. Utrwalanie i obciążanie ćwiczenia

 

1. Tłumaczenie stosujemy gdy :

- pies nie rozumie co ma zrobić

- stosujemy nagrodę na wprost

- pracujemy z gestem

- czas od zachowania do nagrody to 0,5 sekundy

- robimy małe kroki

- budujemy schemat

 

2. Utrwalanie stosujemy gdy:

- pies rozumie co oznacza gest i wyprzedza ćwiczenie

- pies sam proponuje zachowanie

- zamieniamy czas, miejsce i sytuację

- nagroda staje się rozproszona (nie na wprost) i już nie naprowadza psa

- łączymy kilka elementów tzw.  łańcuchem zachowań

 

2.a Utrwalanie – generalizacja polega na tym że :

- wprowadzamy komendę słowną

- powoli zmniejszamy zakres  gestu

- uczymy odróżniać sygnały i komendy

- łączymy więcej ćwiczeń w krótkie serie

- opóźniamy nagrody

- pracujemy nad koncentracją i wytrzymaniem

- pauza między klikerem a nagrodą zaczyna wynosić 2 sekundy

- opóźniamy kliknięcie tak by wydłużać oczekiwanie

- stosujemy przemostostowanie z użyciem klikera

 

Komendę słowną wprowadzamy gdy pies sam proponuje daną czynność, wyprzedza nasz gest. Najpierw podajemy ją z początkiem tego zachowania, następnie przesuwamy na 1, 2, 3 sekundy przed jego wystąpieniem.

Zachowanie jest pod kontrolą komendy gdy występuje natychmiast po niej, nie występuje bez niej, nie pojawia się na inny sygnał oraz gdy w reakcji na sygnał nie pojawia się inne zachowanie.

 

2.b Utrwalanie ćwiczenia (generalizacja)

- zmieniamy czas, miejsce i sytuację

- zawsze przy tych zmianach zaczynamy ćwiczenie od początku a pies sam pokaże nam który z etapów ćwiczenia rozumie  w tych warunkach i od niego zaczynamy tłumaczenie

 

2.c Utrwalanie ćwiczenia w rozproszeniu:

 

- uczymy psa rozróżniać sygnały

- najpierw uczymy jednej, potem drugiej komendy, następnie przechodzimy z jednej do drugiej i na odwrót (każda kombinacja to dla psa nowe ćwiczenie)

 

3. Utrwalanie i obciążanie :

- nie tolerujemy pomyłek

- oportunizm

- nie dajemy szansy na poprawę

- uczymy osa rozróżniać złe zachowanie

- wprowadzamy nowe sytuacje

- wprowadzamy rozproszenie i nowe bodźce

 

Schemat pracy z psem

 

Pozytywne wzmocnienie (niebo) – oczekiwanie (wiara) – negatywne wzmocnienie (piekło)

 

Co to jest „basen” w pracy z psem ?

 

Jest to kontrola środowiska w którym ćwiczymy z psem (kontrola zasobów, otoczenia i zachowania) , można stosować pomieszczenie, stół, wędkę, smycz

 

Oś motywacji oznacza że

 

- pies musi wiedzieć o co się stara

-  pies musi wiedzieć gdzie jest to o co się stara

- motywacja musi być łatwo dostępna